O nas
Kalendarium – Historia GOPR
Prezesami Zarządu Głównego (Rady Nadzorczej) GOPR byli: Stefan Zwoliński (1952-1956), Jerzy Ustupski (1956-1974), Jerzy Hajdukiewicz (1974-1975), Adam Jurczakiewicz (1976-1978), Jan Chyliński (1978-1979), Tadeusz Rudolf (1979-1982), Maria Riemen (1982-1984), Józef Różnański (1984-1986), Tadeusz Zachariasiewicz (1986-1987), Józef Szewczyk (1987-1994) i Władysław Mirota (1994-2004), Jan Łuszczewski (2004-2018), Mirosław Górecki (2018-2019), Witold Tomaka (2019-2020), Paweł Konieczny (2020-2023) oraz Łukasz Felcenloben (od 2023 roku).
Naczelnikami GOPR byli kolejno: Tadeusz Pawłowski (1952-1961), Jan Komornicki (1973-1988), Wojciech Krok (1988-1990), Andrzej Miodoński (1990-1992), Wojciech Bartkowski (1992-1994), ponownie Jan Komornicki (1994-1997), Jacek Dębicki (1997-2019) oraz Jerzy Siodłak (od 2020 roku).
Od chwili powstania do końca II wojny światowej
-
XIX w. – w drugiej połowie tego wieku na ziemiach polskich w Galicji powstały pierwsze organizacje turystyczne i przewodnickie.
-
1873 r. – powołano Towarzystwo Tatrzańskie (od 1919 roku Polskie Towarzystwo Tatrzańskie), którego celem, poza zrzeszeniem turystów, była budowa schronów, schronisk i hoteli górskich oraz oznakowanie ścieżek.
-
1875 r. – Towarzystwo Tatrzańskie zorganizowało w Zakopanem pierwszą grupę przewodników, którym przyznano odznaki i uprawnienia. W tych czasach rozpoczęło się aktywne zdobywanie szczytów Tatr, początkowo wyłącznie z przewodnikami wywodzącymi się z miejscowych pasterzy i kłusowników. Poza Tatrami turystyka rozwija się też w innych górach, a od około 1907 roku również w formie zimowej turystyki na nartach.
-
1907 r. – od tego roku podejmowano próby zorganizowania w Tatrach pogotowia górskiego. Jednak dopiero śmiertelny wypadek znanego młodego kompozytora, Mieczysława Karłowicza, który zginął 8 lutego 1909 roku zasypany w lawinie podczas wycieczki narciarskiej na stokach Małego Kościelca w Tatrach, przełamał opór austriackich władz.
-
1909 r. – 29 października we Lwowie zarejestrowane zostało stowarzyszenie Tatrzańskiego Ochotniczego Pogotowia Ratunkowego (TOPR). Głównym organizatorem i pierwszym naczelnikiem Straży Ratunkowej został Mariusz Zaruski (1867–1941) – malarz, poeta, były zesłaniec carski na Syberię, wybitny taternik i narciarz, późniejszy generał WP i twórca polskiego żeglarstwa. Prezesem zarządu TOPR został zakopiański lekarz, dr Kazimierz Dłuski.
-
1909 r. – początkowo Pogotowie liczyło 11 ratowników i często korzystało z pomocy ochotników – turystów i narciarzy. Z czasem jego liczebność wzrosła. Od początku istnienia Pogotowia, wstępujący w jego szeregi ratownicy-kandydaci składali na ręce Naczelnika uroczyste ślubowanie, które bez zmian obowiązuje do dzisiejszego dnia. Natomiast symbolem TOPR-u, opracowanym przez Mariusza Zaruskiego, jest niebieski równoramienny krzyż na białym polu. Tatrzańskie Ochotnicze Pogotowie Ratunkowe było pierwszym ratowniczym stowarzyszeniem spoza krajów alpejskich, działającym na podstawie odrębnie zarejestrowanego statutu.
-
1927 r. – z uwagi na problemy ekonomiczne TOPR zostało przyłączone do Polskiego Towarzystwa Tatrzańskiego (PTT) na prawach oddzielnej komisji Zarządu Głównego, a od 1935 roku wchodziło tylko w strukturę zakopiańskiego oddziału PTT. W okresie międzywojennym, w niższych od Tatr górach w Polsce organizowano oddziały ratunkowe, jako Sekcje Ratunkowe Oddziałów PTT i Zimowe Górskie Pogotowia Ratunkowe Towarzystwa Krzewienia Narciarstwa – w których szkolenia przeprowadzali ratownicy TOPR – ale nie zarejestrowano tej działalności formalnie.
-
1930 r. – Józef Oppenheim (1887–1946) przejął wszystkie obowiązki kierownika TOPR (od I wojny światowej kierował Pogotowiem zastępując Mariusza Zaruskiego). Natomiast Zaruski został Honorowym Naczelnikiem (do II wojny światowej) i tylko on przyjmował ślubowania od nowo wstępujących ratowników.
-
1940 r. – w czasie II wojny światowej TOPR początkowo nie działało wcale, lecz na polecenie okupujących władz niemieckich, w kwietniu 1940 roku wznowiło działalność pod nazwą Tatra Bergwacht. Pogotowie zajmowało się ratowaniem turystów, narciarzy i taterników. Kilku jego członków współdziałało z antyfaszystowskim ruchem oporu. Kierownikiem TOPR w czasie wojny, a także zaraz po jej zakończeniu, był Zbigniew Korosadowicz (1907–1983), wybitny przedwojenny alpinista.
Po 1945 roku
-
1945 r. – po zakończeniu II wojny światowej zmieniły się granice Polski, co spowodowało utratę wielu górskich terenów w Karpatach Wschodnich. Z kolei do Polski przyłączone zostały Sudety, które wymagały zagospodarowania, a także nowej kadry przewodnickiej i ratowniczej. Wojna i pierwsze po niej miesiące wiązały się z dużymi stratami w sprzęcie i ludziach. Problem z niedoborem ludzi udało się rozwiązać stosunkowo szybko, ze sprzętem i funduszami było trudniej. Pomimo tych trudności TOPR działał i rozwijał się.
-
lata 50. – na początku dekady, z inicjatywy Zarządu TOPR w Zakopanem i władz Polskiego Towarzystwa Turystyczno-Krajoznawczego (PTTK), rozpoczęto organizowanie pogotowia górskiego w Sudetach i Beskidach.
-
1952 r. – jesienią, na zakończenie kursów ratownictwa górskiego prowadzonych przez TOPR-owców, odbyły się zebrania założycielskie i powstały Sekcje Terenowe GOPR, przyjmując nazwy: Beskidzkie Ochotnicze Pogotowie Ratunkowe PTTK – z siedzibą w Bielsku-Białej, Krynickie Ochotnicze Pogotowie Ratunkowe PTTK – z siedzibą w Krynicy oraz Sudeckie Ochotnicze Pogotowie Ratunkowe – z siedzibą w Jeleniej Górze.
-
1952-1953 r. – pierwszymi Kierownikami (Naczelnikami) nowych Sekcji GOPR-PTTK byli: w BOPR – Bohdan Niemkiewicz, a od 1 marca 1953 roku Marian Tadeusz Bielecki, w SOPR – Tadeusz Mucha-Zborowski, w KOPR – Jan Rybarski. Delegaci tych Sekcji Terenowych GOPR oraz delegaci TOPR, na Walnym Zebraniu delegatów GOPR w dniu 21 grudnia 1952 roku w Zakopanem, wybrali pierwszy Zarząd GOPR-PTTK.
-
1954 r. – w grudniu rozpoczęła działalność następna sekcja terenowa GOPR – Rabczańskie Ochotnicze Pogotowie Ratunkowe z siedzibą w Rabce (przemianowana w 1970 roku na Grupę Podhalańską – z Naczelnikiem Zbigniewem Jurczakiewiczem).
-
1956 r. – według nowego Regulaminu GOPR z kwietnia tego roku dotychczasowe Sekcje Terenowe GOPR zostały przemianowane na Grupy Regionalne GOPR: Grupa Tatrzańska, Beskidzka, Krynicka i Sudecka.
-
1957 r. – w październiku delegaci GOPR uczestniczyli jako obserwatorzy w Zgromadzeniu IKAR-CISA w Baden-Baden w Szwajcarii – jest to wynik usilnych starań GOPR PTTK o włączenie polskiego Pogotowia do międzynarodowej współpracy.
-
1961 r. – jesienią powołano do życia Grupę Bieszczadzką GOPR z siedzibą w Sanoku, której Naczelnik został Karol Dziuban.
-
1965 r. – dokonano zmiany w dotychczasowej nomenklaturze służbowej, zastępując określenie „Kierownik” grupy GOPR nazwą „Naczelnik”, a Walny Zjazd Delegatów GOPR podjął uchwałę o organizowaniu w grupach terenowych Dnia Ratownika, połączonego ze składaniem przyrzeczeń przez nowych członków i wprowadzeniem Ksiąg Ślubowań.
-
1968 r. – podczas 14. zgromadzenia IKAR w schronisku Manzina na południowych stokach Mont Blanc GOPR zostało przyjęte na członka zwyczajnego Międzynarodowej Komisji Ratownictwa Alpejskiego (IKAR-CISA).
-
1965-1972 r. – powstawała sieci radiołączności GOPR, poprzez zlecenie wykonania radiotelefonów stacjonarnych Wawa i radiotelefonów przenośnych Klimek, co znacznie usprawniło działalność służby ratowniczej i przeprowadzanie wypraw ratunkowych.
-
1975 r. – współpraca GOPR z lotnictwem sanitarnym ZLS w latach poprzednich pozwoliła w marcu tego roku na rozpoczęcie sezonowego stacjonowania w Zakopanem śmigłowca sanitarnego z Krakowa i zainicjowanie stałej współpracy grup regionalnych z ZSL.
-
1976 r. – w miejsce dotychczasowej Grupy Sudeckiej, powołano do życia dwie nowe: Grupę Karkonoską (Naczelnik Ryszard Jaśko) i Grupę Wałbrzysko-Kłodzką (Naczelnik Stanisław Ządek).
-
1977 r. – dzięki staraniom działaczy GOPR – między innymi Jerzego Ustupskiego, Adama Jurczakiewicza, Mariana T. Bieleckiego, Adama Lewickiego – 21 grudnia doprowadzono do wyłączenia GOPR ze struktur PTTK i zarejestrowania samodzielnego stowarzyszenia pod nazwą Górskie Ochotnicze Pogotowie Ratunkowe.
-
1975-1990 r. – zrealizowano budowę własnych siedzib Grup Regionalnych – jako pierwszy powstał obiekt w Jeleniej Górze dla Grupy Karkonoskiej, którego otwarcia dokonano 11 listopada 1978 roku.
-
1990 r. – ratownicy Grupy Tatrzańskiej podjęli decyzję o wystąpieniu ze struktur organizacyjnych GOPR, powracając do tradycyjnej nazwy – Tatrzańskie Ochotnicze Pogotowie Ratunkowe.
-
1991 r. – 13 listopada nastąpiła rejestracja stowarzyszenia TOPR z siedzibą w Zakopanem.
-
1998 r. – odbywający się w dniach 21-22 listopada w Zakopanem VI Zjazd Delegatów GOPR postanowił o powołaniu kolejnej Grupy, Jurajskiej, której Naczelnikiem został Piotr Van der Coghen (przyjmując w strukturę organizacyjną dotychczasowe Jurajskie Ochotnicze Pogotowie Ratunkowe).
-
2000 r. – w listopadzie GOPR i TOPR podpisały porozumienie ze Strażą Graniczną, mające na celu usprawnienie prowadzenia akcji i wypraw ratunkowych w pasie granicy państwa, bez uciążliwych formalności związanych z jej przekroczeniem.
-
2001 r. – ratownicy z Grupy Karkonoskiej opracowali drugi podręcznik szkoleniowy GOPR pt. „Ratownictwo górskie. Wybrane zagadnienia”.
-
2002 r. – obchody jubileuszu 50-lecia GOPR odbyły się 21 września w Krynicy, z udziałem przedstawicieli władz państwowych, górskich służb ratowniczych i przedstawicieli IKAR.
-
2003 r. – ukazała się monografia GOPR pt. „Na każde wezwanie. 50 lat działalności GOPR 1952-2002”, będąca pracą zbiorową.
-
2012 r. – 3-10 października, z okazji 60-lecia powstania, GOPR po raz drugi organizuje Kongres IKAR-CISA. Wydarzenie to odbywa się w Krynicy-Zdroju.
-
2015 r. – 7 grudnia Zarząd Główny GOPR powołuje Fundację Górskiego Ochotniczego Pogotowia Ratunkowego.
-
2020 r. – 1 stycznia Grupa Wałbrzysko-Kłodzka GOPR zmienia nazwę na Grupa Sudecka GOPR.
-
2022 r. – 4 czerwca z okazji 70-lecia powstania GOPR, w Gliwicach odbywa się Jubileuszowy Nadzwyczajny Zjazd Delegatów GOPR, a w dniach 16-18 września, w Bielsku-Białej i Szczyrku, mają miejsce centralne obchody Jubileuszu.